Freewriting: 5 geheimen om je geest te bevrijden

Een leeg document kan meer druk oproepen dan een ingewikkelde opdracht. Je wilt iets zinnigs schrijven, maar beoordeelt iedere gedachte voordat ze op papier staat. Freewriting biedt een andere start: gedurende een korte periode schrijf je door zonder de tekst meteen netjes te maken. Daarna kijk je wat bruikbaar is.

Mark Levy beschrijft deze werkwijze in Accidental Genius. Hij gebruikt het beeld van een interne redacteur voor de neiging om gedachten voortdurend te corrigeren. Dat is een metafoor, geen hersenonderdeel dat je letterlijk uitschakelt. Hieronder staan vijf praktische principes om met vrij schrijven te experimenteren, gebaseerd op de thema’s uit het oorspronkelijke artikel.

1. Maak de opdracht minder zwaar

Begin niet met de eis dat de eerste sessie een uitstekend artikel of briljante oplossing moet opleveren. Geef jezelf een bescheidener opdracht: onderzoeken wat je over een vraag denkt. Een onafgemaakte gedachte mag blijven staan. Een herhaling of onhandige formulering betekent niet dat de oefening mislukt.

Kies een onderwerp dat voldoende concreet is. Waarom loopt de voorbereiding van onze nieuwsbrief steeds vast? is beter hanteerbaar dan hoe maak ik mijn hele bedrijf succesvol? Je kunt bovenaan schrijven dat het document een privéklad is. Dat helpt het verschil zichtbaar te houden tussen materiaal verzamelen en iets maken dat anderen moeten kunnen lezen.

2. Houd de pen of cursor in beweging

Schrijf in een tempo waarbij je niet voortdurend teruggaat om zinnen te verbeteren. Dat hoeft geen wedstrijd te zijn. Als snel typen ongemakkelijk is, werk dan op een manier die lichamelijk haalbaar blijft. De bedoeling is minder onderbreken voor redactie, niet jezelf uitputten.

Weet je even niets, beschrijf dan waar je vastloopt. Bijvoorbeeld: ik blijf aan dezelfde oplossing denken, maar ik weet niet of klanten die nodig hebben. Zo’n zin kan een nieuwe vraag openen. Je hoeft de stilte niet op te vullen met mooie woorden. Het gaat erom dat je de gedachte volgt in plaats van het document te sluiten zodra het lastig wordt.

3. Gebruik een duidelijk begin en einde

Een timer maakt de oefening afgebakend. Tien minuten kan een bruikbaar vertrekpunt zijn. Leg vooraf vast aan welke vraag je werkt en zorg dat je niet tijdens de sessie berichten hoeft te controleren. Wanneer de tijd om is, stop je even om afstand te nemen.

Die grens heeft een praktische functie: je weet dat je niet eindeloos hoeft door te schrijven. Als een langere sessie voor jou prettiger werkt, kun je daarmee experimenteren. De exacte duur is geen magische voorwaarde. Belangrijker is dat je werkelijk tijd reserveert en niet blijft wachten op een ideaal moment waarop alle gedachten vanzelf geordend zijn.

4. Schrijf zoals je op dat moment denkt

Een vrije schrijfronde mag vragen, losse zinnen en tegenstrijdigheden bevatten. Je kunt halverwege merken dat je eerste aanname niet klopt. Laat die verandering zichtbaar worden. Juist daardoor ontdek je soms welk deel van het probleem nog onduidelijk is.

Neem een denkbeeldige tekst over klantservice. Je begint misschien met de gedachte dat klanten sneller antwoord willen. Tijdens het schrijven herinner je je dat sommigen vooral wilden weten wanneer ze antwoord konden verwachten. Dat verschil kan een nieuw onderwerp opleveren. Het is nog geen bewezen conclusie over alle klanten, maar wel een vraag die je verder kunt onderzoeken.

5. Volg een gedachte en wissel van invalshoek

Wanneer een zin iets interessants bevat, schrijf dan verder over de gevolgen. Wat zou dit betekenen voor de planning? Welke aanname zit erachter? Wat zou een collega of klant hierover vragen? Je hoeft niet onmiddellijk te kiezen welke verklaring de juiste is.

Let erop dat associëren niet hetzelfde is als bewijzen. Als je een mogelijke oorzaak opschrijft en daarop verder bouwt, blijft de eerste stap een aanname. Markeer die na afloop. Je kunt vervolgens informatie verzamelen of een klein experiment bedenken. Zo wordt vrij schrijven een begin van zorgvuldig denken, in plaats van een manier om een onbewezen verhaal overtuigender te maken.

Geef de redactie daarna weer haar plaats

Lees de klad op een rustiger moment en selecteer één of twee bruikbare elementen. Misschien is dat een voorbeeld, een vraag of een duidelijke formulering van het probleem. Maak daarvan een volgende versie en controleer feiten voordat je iets deelt. Persoonlijke notities over anderen horen niet automatisch in een publiceerbare tekst.

Freewriting hoeft geen verborgen genialiteit bloot te leggen om nuttig te zijn. Als je na tien minuten beter weet wat je wilt zeggen of welke informatie ontbreekt, heeft de sessie al richting gegeven. De stap daarna is het materiaal zorgvuldig kiezen, ordenen en uitwerken.

Online Solutions Group BV, onder leiding van eigenaar Sergej Dergatsjev, onderhoudt CompanyGids al tien jaar en ontwikkelt de bedrijvengids verder. Voor zakelijke contacten vindt u reclamebureaus en reclame-, communicatie- en marketingadviesbureaus op CompanyGids. Bekijk ook de diensten van OSG op het gebied van digitale ondersteuning: socialmediamarketing.